دخالت در تصمیم‌های خارج از شرح وظایف، حتی اگر با نیت کمک به مدیریت انجام شود، می‌تواند مرز میان «هم‌افزایی مدیریتی» و «موازی‌کاری» را از بین ببرد؛ موضوعی که در صورت تداوم، راهبرد شرکت را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

مجمع سالانه پتروشیمی جم‌پیلن فقط محلی برای ارائه گزارش عملکرد و تصویب صورت‌های مالی نبود؛ بخشی از مباحث مطرح‌شده از سوی سهامداران، نشانه‌ای از نگرانی درباره نحوه مدیریت منابع، اولویت‌های سرمایه‌گذاری و حتی حدود نقش برخی مدیران در تصمیم‌گیری‌های کلان شرکت بود.

در چنین شرایطی، یکی از موضوعاتی که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن عبور کرد، مطرح شدن انتقادهایی درباره ورود مدیر منابع انسانی به تصمیم‌گیری‌های کلان و بعضاً خارج از حوزه مسئولیت سازمانی این مدیریت است.

البته اصل مشارکت مدیران در فرآیند تصمیم‌سازی، نه‌تنها ایرادی ندارد بلکه برای هر بنگاه اقتصادی ضروری است. یک سازمان بزرگ زمانی موفق خواهد بود که مدیران آن بتوانند دیدگاه‌های تخصصی خود را در اختیار مدیرعامل قرار دهند و در چارچوب ساختار سازمانی، به تصمیم‌سازی کمک کنند.

اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که مشورت جای خود را به مداخله، و تصمیم‌سازی جای خود را به تصمیم‌گیری خارج از حوزه مسئولیت بدهد.

مدیریت منابع انسانی وظیفه‌ای حیاتی در یک شرکت پتروشیمی دارد؛ از مدیریت سرمایه انسانی و توسعه شایستگی‌ها گرفته تا نظام ارزیابی عملکرد، جانشین‌پروری، آموزش، انگیزش و ایجاد محیط حرفه‌ای برای کارکنان. اما همین اهمیت، به معنای ورود این مدیریت به همه حوزه‌های تصمیم‌گیری شرکت نیست.

در یک ساختار حرفه‌ای، تصمیم‌های مربوط به سرمایه‌گذاری، تخصیص منابع نقدی، استراتژی تولید و فروش، توسعه خطوط، تأمین مالی و سایر موضوعات راهبردی باید در چارچوب مشخص و توسط ارکان و مدیران مسئول اتخاذ شود. هرچه این مرزها کمرنگ‌تر شود، مسئولیت‌پذیری نیز دشوارتر خواهد شد.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که عملکرد شرکت با پرسش‌هایی درباره تولید، فروش، درآمد و نحوه تخصیص منابع مواجه باشد.

بر اساس داده‌های مطرح‌شده درباره عملکرد دو ماه نخست سال ۱۴۰۵، تولید جم‌پیلن با افت بسیار شدید نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شده و فروش نیز کاهش محسوسی داشته است. همزمان، افزایش درآمد عملیاتی و همچنین بحث سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت، بخشی از پرسش‌های مطرح‌شده از سوی منتقدان و سهامداران را به خود اختصاص داده است.

در چنین فضایی، شرکت بیش از هر زمان دیگری به انضباط مدیریتی، تفکیک دقیق مسئولیت‌ها و تمرکز بر راهبرد اصلی کسب‌وکار نیاز دارد.

اگر مدیران هر بخش به جای تمرکز بر مأموریت تخصصی خود، وارد حوزه تصمیم‌گیری مدیران دیگر شوند، چند اتفاق نامطلوب ممکن است رخ دهد: نخست، مسئولیت‌ها در ساختار سازمانی مبهم می‌شود؛ دوم، تصمیم‌های تخصصی تحت تأثیر ملاحظات غیرمرتبط قرار می‌گیرد؛ سوم، امکان شکل‌گیری موازی‌کاری افزایش می‌یابد و در نهایت، مدیرعامل نیز ممکن است با مجموعه‌ای از تصمیم‌های پراکنده و غیرهمسو مواجه شود.

این مسئله در شرکتی مانند جم‌پیلن که با چالش‌های تولید، فروش، تأمین مواد اولیه و سرمایه‌گذاری مواجه است، اهمیت دوچندان دارد. شرکت امروز بیش از هر چیز به تصمیم‌های دقیق برای حفظ تولید، توسعه ظرفیت، افزایش بهره‌وری و خلق ارزش برای سهامداران نیاز دارد؛ نه گسترش حوزه نفوذ مدیریتی بخش‌هایی که مسئولیت مستقیم آن حوزه را بر عهده ندارند.

از سوی دیگر، باید میان «نقد عملکرد» و «اتهام‌زنی» تفاوت قائل شد. اگر سهامداران درباره حدود اختیارات یا نقش یک مدیر در تصمیم‌های کلان پرسش دارند، پاسخ روشن و مستند مدیریت می‌تواند بسیاری از ابهام‌ها را برطرف کند. شفافیت در این زمینه نه تهدید، بلکه بخشی از حکمرانی مطلوب شرکتی است.

مدیرعامل نیز در چنین شرایطی باید بیش از گذشته مرزهای سازمانی، سلسله‌مراتب تصمیم‌گیری و مسئولیت هر مدیر را شفاف کند. هیچ مدیری نباید به دلیل جایگاه یا نزدیکی سازمانی، خود را فراتر از حدود مأموریت تعریف‌شده بداند؛ همان‌گونه که هیچ مدیری نیز نباید از ارائه مشورت تخصصی در حوزه مسئولیت خود منع شود.

مسئله اصلی، مرز میان مشورت و مداخله است.

اگر گزارش‌ها و انتقادهای مطرح‌شده درباره ورود مدیر منابع انسانی به تصمیم‌های کلان و بعضاً نامرتبط با مسئولیت وی صحت داشته باشد، این موضوع باید پیش از آنکه به یک رویه سازمانی تبدیل شود، اصلاح شود. زیرا تداوم چنین روندی می‌تواند به تدریج ساختار تصمیم‌گیری را فرسوده، پاسخگویی مدیران را مخدوش و اولویت‌های راهبردی شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.

جم‌پیلن برای عبور از نوسانات تولید و فروش و بازگشت به مسیر رشد، نیازمند تمرکز مدیریتی، انضباط سازمانی و تصمیم‌گیری حرفه‌ای است.

هر مدیری باید در جایگاه خود بهترین عملکرد را داشته باشد؛ اما وقتی مرزهای مسئولیت جابه‌جا شود، حتی یک تصمیم با نیت مثبت نیز می‌تواند هزینه‌ای سنگین برای سازمان ایجاد کند.

زنگ خطر برای جم‌پیلن همین‌جاست: اگر دخالت در حوزه‌های خارج از مسئولیت به یک رویه تبدیل شود، مسئله دیگر یک اختلاف مدیریتی ساده نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به تدریج راهبرد شرکت را از مسیر اصلی خود منحرف کند.